10.4.17

¿Qué es el liberalismo?

Resultado de imagen de liberalismo photos

¿Qué no es el liberalismo?

  •              El liberalismo no es una ideología.


¿Por qué no es una ideología?

  •            Porque no propone un ideal de organización social.


¿Entonces que es el liberalismo?

  •             El liberalismo es una doctrina.


¿Por qué es una doctrina?

  •             Porque es un conjunto de principios básicos sobre los cuales las personas se forjan sus opiniones y basan su comportamiento. El liberalismo da las premisas (por eso es doctrina), pero no las respuestas (por eso no es ideología).


¿Cuáles son los principios básicos del liberalismo?

  • .          En realidad sólo uno: la desconfianza respecto a cualquier tipo de poder que trascienda al individuo. Un monje budista lo diría así: “El poder no mola, pequeño saltamontes”. Aunque tal vez usase un aforismo tal como este “Si el cabrón manda sobre la cabra, la va a joder.”


¿Cuál es la cosmovisión que subyace a este principio?

  • .          El individualismo, según el cual lo único relevante son los objetivos y deseos del individuo. Esta visión rápidamente conduce al principio señalado anteriormente: si un individuo tiene capacidad para imponerte su voluntad, perseguirá sus propios objetivos y deseos, no lo tuyos, ni, por supuesto, cualquier otro que lo transcienda (la redención de la humanidad o la liberación de la clase proletaria, por ejemplo), por lo tanto, no dejes que él tome las decisiones por ti si quieres ver tus deseos y objetivos cumplidos.


¿Hay ideologías liberales?   

  • .          Sí, minarquismo, neo-liberalismo, social-liberalismo, anarco-capitalismo,…pueden considerarse ideologías liberales en tanto y en cuanto proporcionan modelos sociales más o menos definidos basados en el principio liberal.


¿Un liberal profesa alguna ideología liberal?
  
  • .         No necesariamente, más aún, un individualista –y el liberal lo es- debería ser extremadamente precavido con las ideologías y su manejo, siempre interesado.





12.3.17

Análise comparada da sanidade española: conclusións

Esta é a última dunha serie de oito entregas nas que dividimos un artigo de Fernando del Río de hai catro anos sobre o sistema de saúde español. Ainda que algúns dados están un pouco anticuados, a realidade sintetizada nos dados non mudou e consideramos que o que se expón no artigo segue a ser de plena vixencia.




Non hai que temer as reformas. Dinamarca a mediados dos noventa ou Holanda a mediados deste mesmo século atrevéronse a reformar. E o atrevemento deu os seusfroitos. Ollando para o que eles fixeron podemos extraer algunhas leccións que podería ser de utilidade ter ben presentes á hora de deseñar unha reforma do sistema de saúde español.

A primeira delas é que en temas de saúde compre distinguir claramente dous mercados: o de seguros e o de servizos de saúde. É no primeiro onde a regulación estatal é mais precisa – en particular a esixencia de subscribir un seguro de saúde- debido á existencia de fallos de mercado, en concreto problemas de información asimétrica e de inconsistencia temporal. E no que compre un maior esforzo redistributivo en prol dos menos saudábeis e das persoas de mais baixa renda. Porén, non existe ningunha boa razón para que a maior parte dos servizos de saúde non sexan fornecidos nunha situación concorrencial por empresas privadas na procura -ou non- de lucros. O cal, evidentemente, non é óbice para unha correcta regulación do sector.

A segunda delas é que a descentralización do sistema de saúde público e a penetración da iniciativa privada no sistema de saúde tanto no fornecemento de servizos como na labor aseguradora inflúen positivamente na calidade debido a que ambas estratexias favorecen a concorrencia. A descentralización fomenta a concorrencia entre as diferentes xurisdicións e permite adaptar os servizos ás necesidades dos cidadáns, mentres que as empresas privadas concorren entre si por ofertar os mellores prezos e servizos ao tempo que incentivan os fornecedores públicos a non ficar atrás. A estratexia descentralizadora debería ser implementada dentro de cada autonomía, implicando tamén a administración local. Para que for viábel sería precisa unha profunda reorganización da administración local que acarretase unha drástica redución do número de concellos.

A terceira, e última lección que podemos extraer, é que é preciso fomentar a libre elección dos usuarios, garantir os seus dereitos e transmitirlle toda a información precisa para que tomen decisións coidadosas. Facendo así fomentamos que os consumidores podan esixir responsabilidades aos oferentes, tanto de seguros como de servizos, e podemos conseguir que os mecanismos disciplinadores da concorrencia realicen a súa labor premiando a aqueles que mellor fagan o seu traballo fronte aos que exhiban un peor desempeño.

En definitiva, introducir o sector privado -tanto no fornecemento de servizos de saúde como na labor aseguradora- nun contexto de usuarios ben informados, con dereitos ben protexidos e libres para escoller é o mellor xeito de retirar as decisións operativas do sistema de atención á saúde da man de políticos e burócratas –frecuentemente mal informados e con interese espurios- e facer que estas recaian en profesionais médicos coa participación dos pacientes que exixen unha caliade adecuada.

9.3.17

¿Para qué sirve la huelga del sector educativo?



Hoy 9 de marzo de 2017 asistimos a una nueva jornada reivindicativa en el sector educativo. Todos los asalariados del sector están llamados a la huelga y los estudiantes a paralizar sus obligaciones lectivas (los estudiantes no hacen huelga, por definición).

Según entiendo, una jornada de estas características tiene por finalidad trasladar al gobierno el malestar de ciertas personas o grupos con sus políticas para el sector. Por lo tanto, entiendo que el objetivo de la movilización -huelga de asalariados y paro de estudiantes- es lograr que el mayor número de asalariados y estudiantes se sumen a la misma para que el gobierno reciba una clara señal de que un amplio número de personas afectadas por su política sectorial la rechazan.

Si mi juicio es correcto, entonces sospecho que tal vez la actual organización de la jornada reivindicativa está impidiendo que la jornada cumpla satisfactoriamente con su papel, al menos en la universidad, que es lo que conozco más de cerca.

Dos son, a mi entender, los problemas organizativos que confronta la movilización:

1. Por un lado, esta mañana me he encontrado con gente en la puerta de la facultad controlando e impidiendo el libre acceso a la misma. También realizaban tareas informativas, según tengo entendido, pero yo no recibí instrucción alguna. Tampoco la solicité, ciertamente.

2, Por otro lado, hasta donde yo sé, para el profesorado, al menos, existe un registro de aquellos que deciden secundar la huelga. Sin embargo, este registro en la universidad es voluntario, con lo cual muchos de los que secundan la huelga no se registran, bien por desinformación, desidia, desinterés o simplemente por temor a perder el salario correspondiente a la jornada de huelga. De todas formas, lo que los lleva a no declarar ante el patrono que están en huelga carece de relevancia para lo que nos ocupa. El caso es que, mayoritariamente, no lo hacen.

Bien, pues siendo estos los hechos, no puedo evitar preguntarme:

1. ¿Cómo podemos conocer el número de asalariados y estudiantes que voluntariamente han secundado la huelga y el paro?

Y, consecuentemente:

2. ¿Cómo puede el gobierno saber si un amplio grupo de los afectados por sus políticas están descontentos con las mismas?

Y de el gobierno no hallar la forma de saberlo, con cierta precisión al menos, lo cual parece razonable, dados los hechos producto del actual modelo organizativo de la movilización, entonces:

3. ¿Para qué sirve la huelga y el paro?

Como intuyo que la correcta respuesta a esta última pregunta no resultará demasiado atractiva para los organizadores de la jornada reivindicativa, me atrevo a sugerirles un par de pequeños cambios en su modelo organizativo:

1. Prescindir de las personas que informan sobre los diferentes aspectos de la movilización al tiempo que controlan y limitan el acceso a los centros de trabajo de unos y de estudios de otros.

2. Instar a aquellos asalariados que secundan la huelga a registrarse e, incluso, exigir por parte de la autoridad competente un registro obligatorio y fidedigno de todos aquellos que voluntariamente y en ejercicio de sus derechos constitucionales secundan la huelga.

Creo, sinceramente, que con estas dos pequeñas modificaciones del modelo organizativo, la jornada reivindicativa cumpliría mucho más eficientemente su papel, que no es otro -según entiendo, claro está- que trasladar al gobierno el presunto malestar de una parte de la comunidad educativa con su política sectorial. Desafortunadamente, dada la situación actual motivada por las deficiencias organizativas señaladas, después de la jornada reivindicativa continuamos sin conocer con precisión que parte de la comunidad educativa comparte el presunto malestar proclamado por los promotores de la jornada.

8.3.17

Análise comparada do sistema de saúde español: outras experiencias, un sistema bismarckiano, Holanda

Esta é a sétima dunha serie de oito entregas nas que dividimos un artigo de Fernando del Río de hai catro anos sobre o sistema de saúde español. Ainda que algúns dados están un pouco anticuados, a realidade sintetizada nos dados non mudou e consideramos que o que se expón no artigo segue a ser de plena vixencia.




Un sistema bismarckiano: Holanda

O sistema de saúde holandés é un sistema profundamente orientado ao mercado ao tempo que estritamente regulado. A radical reforma do ano 2006 instaurou este sistema.

A excelencia holandesa

A evidencia empírica sostén o seu bo suceso. Holanda é o único país que desde o 2005 se situou no top tres do EHCI. E ao longo do tempo decorrido desde entón logrou situarse como líder, aumentado a súa avantaxe a respecto dos seguidores, informe tras informe.

Ademais a consultora Health Consumer Powerhouse elabora índices especializados sobre diabete, atención cardíaca, hepatite,... e en todos eles Holanda está sempre entre os catro primeiros países.

Tres seguros

Unha persoa en Holanda pode ter tres seguros de saúde, dous obrigatorios –un público e un privado- e un voluntario.

Un seguro público obrigatorio cobre tratamentos a longo prazo e custos de discapacidade que poden resultar moi onerosos. Este seguro público financiase con contribucións dependentes da renda. Porén, a procura da provisión da atención a longo prazo é en gran parte responsabilidade das aseguradoras privadas.

Por outro lado, os cidadáns están obrigados a contratar un seguro de saúde básico con algunha aseguradora privada da súa elección que cubre os tratamentos regulares a corto prazo. As aseguradoras, así como os provedores de servizos de saúde, poden ter afán de lucro. Porén, o mercado está dominado por aseguradoras privadas sen afán de lucro. 

O paquete de servizos deste seguro privado obrigatorio está estipulado polo Estado. As aseguradoras privadas están obrigadas a ofrecer este seguro básico e non poden negarllo a ninguén. As aseguradoras poden concorrer en servizos, prezos e calidade da atención, mais non poden modificar as prestacións incluídas no seguro.

Adicionalmente, os holandeses poden contratar voluntariamente un seguro de saúde para cubrir servizos que non cubran os seguros obrigatorios e que lle son ofertados polas mesmas aseguradoras. No 2009 un 91% dos asegurados tiña un seguro voluntario complementar.

Redistribución

 O financiamento deste seguro é amplamente redistributivo pois o premio pagado polos asegurados só cobre unha parte do custo do seguro mentres que o resto financiase con contribucións dos empregadores dependentes da renda que van parar a un Fondo de Seguro de Saúde que compensa ás aseguradoras en función dos riscos que asumen (así se redistribúe das persoas mais saudábeis ás menos saudábeis).

 Ademais, un subsidio compensa ás rendas mais baixas polos custos do seguro de saúde. Suíza ten un sistema de seguro de saúde semellante ao Holandés. A lei obriga os suízos a contratar un seguro médico básico cunha cobertura estipulada pola lei e que non pode ser negado a ninguén -voluntariamente completado cunha cobertura mais ampla- con axentes aseguradores privados regulados por unha lei federal. O estado helvético paga o custo do seguro que exceda o 8% da renda dun individuo. 

Asistencia sanitaria privada

No sistema de saúde holandés é o sector privado quen principalmente se encarga de fornecer de servizos de saúde. Médicos de atención primaria, especialistas, hospitais,...todos realizan as súas actividades no sector privado.

As aseguradoras poden negociar cos provedores prezo, volume e calidade da atención. En principio, os pacientes son libres de escoller provedor. Porén, as aseguradoras poden impor algunhas restricións a esta libre elección.

Os provedores concorren polos pacientes ofrecendo atención de boa calidade e concorren polas aseguradoras ofrecéndolles atractivos acordos de atención.

Existe o co-pagamento dos fármacos e dos gastos de hospitalización (con excepcións en función da renda, a idade e o status médico) e non existe co-pagamento na atención primaria e na especializada.

A reforma do 2006 tamén supuxo unha descentralización do sistema ao facer principais responsábeis da asistencia social aos concellos. Estes tamén exercen competencias en termos de saúde pública e prevención. Parte da responsabilidade da atención a longo prazo a persoas discapacitadas ou doentes crónicos foi delegada nos concellos.

O papel do goberno

O goberno ademais de regular o sistema, tamén fornece de información aos usuarios para que a súa elección tanto de aseguradora como de provedor sexa consciente. Está dispoñíbel a través de internet información sobre listas de espera, calidade e prezos da atención.

Velar polos dereitos e a información dos pacientes é unha característica que comparten o sistema holandés e o danés. Outra característica que comparten ambos sistemas é a necesidade de autorización por parte dun médico de primaria para derivar un paciente a un especialista. A xustificación de tal práctica é aforrar custos. Porén, este requerimento pode elevar os tempos de espera polos tratamentos

Social Justice Warriors

Un manifestante en Portland durante unhas recentes protestas.PHOTO: GETTY IMAGES

Todos coñecemos persoas comprometidas e mobilizadas con calquera causa que pareza xusta, son os loitadores pola xustiza social. Recentes achadegos plantexan tres teorías sobre a sua existencia e proliferación:

(a) trátase dun trastorno da persoalidade. Aquí os defensores desta teoría expoñen as suas razóns.

(b) trátase de persoas que tiran un lucro da sua actitude. Aquí os defensores desta teoría expoñen os seus argumentos.

(c) As duas anteriores son certas. Esta é unha hipótese de traballo que propoño eu.

O certo é que o debate está servido na opinión pública norteamericana. A imaxe que encabeza esta entrada está tirada dun artigo recente que podedes ler no Wall Street Journal.

5.3.17

Análise comparada do sistema de saúde español: outras experiencias, un sistema beveredgiano, Dinamarca

Esta é a sexta dunha serie de oito entregas nas que dividimos un artigo de Fernando del Río de hai catro anos sobre o sistema de saúde español. Ainda que algúns dados están un pouco anticuados, a realidade sintetizada nos dados non mudou e consideramos que o que se expón no artigo segue a ser de plena vixencia.







Curiosamente, as dúas primeiras prazas no índice de saúde no 2012 están ocupadas por países -Holanda e Dinamarca, por este orden- con sistemas de saúde bastante diferentes. O sistema holandés de marcado carácter bismarckiano e o dinamarqués de carácter beveredgiano. Porén, o gasto per cápita en saúde no ano 2012 nos dous países foi moi semellante, arredor do 4.100 $ PPP per cápita no caso danés e 4.400 en Holanda. 

Nos últimos informes de 2015 e 2016 os dous primeiros postos do IECH están ocupados por Holanda e Suiza, dous países con sistemas bismarckianos.  A consolidación da comparativa vai, por tanto, decantando a excelencia en prol dos sistemas bismarckianos frente aos beveredgianos. 

Porén, é útil analizar como funciona un bon sistema beveredgiano para asi termos unha mellor idea de como reformar o sistema español si desexamos que conserve o seu carácter beveredgiano. Outra opción, a  mellor ao meu xuízo, sería un reforma radical do sistema español para convertelo nun sistema bismarckiano. Na próxima entrega analizaremos o sistema bismarckiano holandés.


Un sistema beveredgiano: Dinamarca

En Dinamarca existe un seguro público de saúde e muitos dos servizos sanitarios son tamén fornecidos directamente polo sector público. Para entendérmonos, unha organización similar (non idéntica, como veremos) á española.

Descentralización

A característica mais relevante do sistema público danés é a súa descentralización. Son as municipalidades e as rexións principalmente as encargadas de financiar e xestionar os servizos de saúde.

A drástica reforma do 2007 reduciu o numero de rexións de 14 a 5 e de municipalidades de 270 a 98. Compárese coa Galiza, na que hai 313 concellos para menos de tres millóns de habitantes, mentres que Dinamarca conta con mais de cinco millóns.

O goberno central realiza fundamentalmente as funcións de regular, coordinar e asesorar.

Esta descentralización é unha característica nórdica que tamén se da noutros servizos públicos como a educación e que parece influír positivamente na súa calidade. É merecido lembrar os bos resultados destes países nos tests educativos internacionais.

Sistema público, mais con concorrencia e participación privada

O facto de que o sistema danés de saúde sexa fundamentalmente público non significa que necesariamente os servizos de saúde sexan fornecidos polo sector público.

Así, a atención primaria e os servizos de moitos especialistas son fornecidos por médicos auto-empregados que son retribuídos conforme a un sistema combinado de pagos por paciente (capitation) e por servizos prestados.

Os hospitais son maioritariamente públicos ( só arredor dun 1% das camas están en hospitais privados), responsabilidade das rexións e os seus empregados asalariados públicos.

Desde 1993 existe libre elección de hospital –estendida no 2002- en todo o país e a administración elabora e pon a disposición pública indicadores de calidade sobre o desempeño clínico dos hospitais, do que depende o seu financiamento.

O co-pagamento é moi importante no financiamento dos fármacos, o quen ten actuado como factor de contención do gasto farmacéutico. Non existe co-pagamento nin na atención primaria, nin nos especialistas (si existe para dentistas, fisioterapeutas e quiroprácticos) nin nos gastos de hospitalización.

No informe “The empowerment of the European Patient 2009” elaborado por HCP sintetízase a situación do co-pagamento en 33 sistemas de saúde europeos.

Concorrencia

É de salientar que este tipo de organización introduce importantes forzas concorrenciais no sistema de saúde do pequeno país nórdico.

1. Por un lado, o facto de os médicos de primaria e especialistas seren auto-empregados –non asalariados públicos- implica que estes concorren na calidade de atención aos pacientes.

2. Por outro lado, a libre elección de hospital xunto coa descentralización e o financiamento condicional nun contexto de pacientes ben informados e protexidos forza a concorrencia entre hospitais e xurisdicións.

A importancia dos seguros privados

Alén do seguro público obrigatorio unha importante porcentaxe da poboación –mais do 30%- ten seguros de saúde privados. De facto, estes seguros privados son hoxe en día xa ofrecidos no mesmo contrato de traballo e algunhas veces negociados a nivel da empresa ou dun sector produtivo.

O auxe dos seguros privados ten moito que ver co descontente da poboación en relación aos elevados tempos de espera para os tratamentos -mal común á maioría dos sistemas bismarckianos, como xa temos sinalado- e co desexo de evitar co-pagamentos nalgúns servizos especializados.

1.3.17

Análise comparada do sistema de saúde español: calidade e eficiencia do sistema de saúde español II

Esta é a quinta dunha serie de oito entregas nas que dividimos un artigo de Fernando del Río de hai catro anos sobre o sistema de saúde español. Ainda que algúns dados están un pouco anticuados, a realidade sintetizada nos dados non mudou e consideramos que o que se expón no artigo segue a ser de plena vixencia.



Eficiencia: a relación entre a calidade e o custo

E non todo é cuestión de diñeiro, como ben precisa o informe. Hai países que obteñen bos resultados con poucos recursos e outros que gastan moito e aínda así non logran unha calidade excelente. 

Por exemplo, a República Checa gastou en saúde arredor de 1900 dólares PPP per cápita no 2012 e sitúase no posto décimo quinto do ránking con 694 puntos, non moi lonxe de Noruega no posto noveno con 756 puntos -o país que mais gasta per cápita, exceptuando Luxemburgo- 5400 dólares PPP per cápita.

España non sae moi ben parada nunha comparación entre gasto e resultados, pois o gasto en saúde español no 2102 foi de 3200 $ PPP per cápita, no posto decimoséptimo, mentres que, como xa foi sinalado, ocupa o posto vinte e catro na clasificación EHCI 2012.

 Para ter unha idea de que o sistema de saúde español non é especialmente eficiente podemos comparalo con Finlandia. O gasto per cápita finés en saúde no 2012 foi moi semellante ao español, arredor de 3300 $ PPP. Porén, Finlandia obtén 752 puntos no EHCI 2012, case 150 puntos mais que España, e sitúase no décimo posto da clasificación. 

Para constatar aínda mais a escasa eficiencia do gasto en saúde español podemos comparar a situación española (3200 $ PPP per cápita e 603 puntos EHCI 2012) coas da República Checa (1900 e 694), Eslovaquia (1900 e 675), Croacia (1500 e 655) ou Estonia (1300 e 653).


O Índice de eficiencia


O informe de EHCI elabora tamén un índice de eficiencia dos sistemas de saúde. Este índice de eficiencia consiste basicamente en dividir a puntuación EHCI pola raíz cadrada do gasto per cápita en saúde. A elaboración deste índice de eficiencia difire nalgún detalle técnico da definición dada. 

De acordo con este índice de eficiencia o sistema de saúde español estaba só por diante de Malta, Grecia e Bulgaria no ano 2009. Non se producíu mellora apreciábel no ano 2012 pois España só se situou por riba de Malta, Serbia e Bulgaria. 

De acordo co informe EHCI a eficiencia do sistema de saúde español empeorou entre o ano 2008 e o 2012 pois no ano 2008 o índice de eficiencia tiña en España un valor de 423 puntos o que situaba a España no medio da táboa e a 174 puntos de Holanda. No 2009 eran 403 puntos a 213 puntos de Holanda e no 2012 este índice de eficiencia non chega aos 400 puntos mentres que Holanda excede os 600.


A OMS


No ano 2000 a Organización Mundial da Saúde (OMS) publicou un índice que pretendía medir a eficacia de los sistemas de saúde dos diferentes países e ser útil para realizar comparacións internacionais. Reiteradamente os distintos gobernos españois presumiron de que o índice no ano 2000 situou a España nunha excelente séptima posición mundial. Estritamente certo. Porén, sería erróneo deducir que gozamos duns extraordinarios servizos sanitarios. En realidade o índice da OMS non entra en contradición co EHCI. 


Para elaborar o seu índice do 2000, a OMS atribúe aos sistemas de saúde tres obxetivos, ao tempo que toma en consideración os recursos empregados na súa consecución. As metas trazadas son a boa saúde da poboación, a sensibilidade dos servizos de saúde ás necesidades dos usuarios e a equidade no seu financiamento. Cantos maiores sexan os logros nestas tres dimensións, usando menos recursos per cápita, mais elevado será o valor do índice.

A variábel do índice que mellor reflicte a calidade dos nosos servizos sanitarios é a relativa á súa sensibilidade ás necesidades dos usuarios. Esta variábel cuantifica sete aspectos: o respecto pola dignidade das persoas, a confidencialidade, a autonomía para participar nas decisións sobre a propia saúde, a rápida atención, os servizos de calidade axeitada, o acceso ás redes de soporte social e, por último, a liberdade de elección de provedor.

Se atendemos a esta variábel, a OMS non deixa en moi bo lugar a sanidade española. Esta ocupa un discretísimo trixésimo cuarto posto. Da nosa contorna, só Portugal e Grecia nos seguen. Ademais, o sistema sanitario español non semella especialmente eficiente, pois -obtendo un trixésimo cuarto posto na calidade do servizo- ocupamos o vixésimo cuarto lugar en gasto per cápita en saúde. Por tanto, o índice da OMS é consistente co EHCI.

A razón fundamental pola cal o sistema de saúde español ocupa tan alto lugar na clasificación da OMS é, simplemente, que gozamos de boa saúde. Somos os quintos. E a nosa boa saúde depende adicional e afortunadamente de factores que nada teñen que ver coa asistencia sanitaria. De facto, se un repara no ránking da OMS, observa que os sete primeiros postos están ocupados por Francia, Italia, San Marino, Andorra, Malta, Singapur e España. Todos países mediterráneos, a excepción de Singapur.

A análise da OMS tamén é neste aspecto consistente co EHCI porque no epígrafe de resultados o sistema de saúde español mellora relativamente a respecto do resultado global. No apartado de resultados do EHCI o sistema de saúde español obtén 213 puntos fronte a 263 que obtén Holanda. O líder neste apartado é Suecia con 300 puntos. O sistema de saúde español ocupa o posto décimo quinto, á par do belga.

26.2.17

Análise comparada do sistema de saúde español: calidade e eficiencia do sistema de saúde español I

Esta é a cuarta dunha serie de oito entregas nas que dividimos un artigo de Fernando del Río de hai catro anos sobre o sistema de saúde español. Ainda que algúns dados están un pouco anticuados, a realidade sintetizada nos dados non mudou e consideramos que o que se expón no artigo segue a ser de plena vixencia.




A percepción cidadá

Atendendo á percepción que os españois teñen do seu sistema de saúde, a situación do sistema de saúde español ten boa pinta. Nunha sondaxe realizada no ano 2004 por investigadores do Stockholm Network en varios países europeos, os españois mostráronse moi satisfeitos cos seus servizos sanitarios, á par dos holandeses (6.7 de valoración sobre 10). Os resultados desta sondaxe están publicados no informe “Impatient for Change: European Attitudes for Healthcare Reform” e pode ser encontrado en www.stockholm-network.org. Só os franceses –con 6.9- amosan un índice de satisfacción maior.

Consecuentemente, os españois entrevistados non consideraban no ano 2004 unha tarefa perentoria a reforma do sistema de saúde pública. Só o 46% dos españois entrevistados -a menor porcentaxe de todos os países- responderon que o seu sistema de saúde precisaba dunha reforma urxente mentres que a media para todos os países da mostra do informe do Stockholm Network foi do 61%.

Tal grao de satisfacción tal vez explique a pereza gobernamental para emprender o camiño das reformas xa que a iniciativa política nunha sociedade democrática obedece, polo menos parcialmente, aos desexos da cidadanía.

A calidade medida

É comprensíbel que holandeses, e mesmo franceses, estean satisfeitos cos seus sistemas de saúde. Porén, non o é tanto no caso español. No informe EHCI 2012 Holanda recibe a mellor puntuación, 872 puntos, e Francia ocupa a oitava praza con 766 puntos. A segunda posición ocúpaa Dinamarca con 822 puntos.

Porén, España con 603 puntos está no posto vinte e catro dun total de trinta e catro países. Portugal está xusto detrás nosa con 589 puntos. Esta é a lista de países que están detrás nosa na clasificación: Portugal, Lituania, Polonia, Hungría, Albania, Macedonia, Letonia, Romanía, Bulgaria e Serbia. Por diante están países como Malta, Grecia, Estonia, Croacia ou Eslovaquia. O índice sitúanos mais preto do pechacancelas, Serbia con 451 puntos, que de Holanda.

A máxima puntuación posíbel é 1000 e a mínima 333. O EHCI 2012 puntúa 42 variábeis indicativas da calidade dos sistemas de saúde agrupadas en cinco sub-disciplinas: (i)información e dereitos dos pacientes, (ii) accesibilidade (tempos de espera para os tratamentos), (iii) resultados, (iv) prevención e rango e alcance dos servizos fornecidos e (v) farmacia.

Non se observan melloras

E o peor de todo é que non se albiscan indicios de mellora. No informe do 2009 o sistema de saúde español ocupaba o posto 22 de 33 con 630 puntos. E no informe do 2008 o posto 18 de 31 con 639 puntos. A puntuación non é directamente comparábel dun ano a outro debido a diferenzas na elaboración do índice, mais non deixa de ser significativo que a puntuación española non deixe de decrecer.

A consultora que elabora o informe acompáñao dunha nota de prensa para cada país.As notas de prensa acompañando a cada informe encóntranse tamén na páxina web da consultora www.healthpowerhouse.com. A nota de prensa española de 15 maio de 2012 leva por ilustrativo título “La sanidad española sigue en declive”. O título da nota de prensa do 2009 era: “España baja posiciones en el último estudio europeo sobre sistemas de salud, siendo excluida de la lista de los 20 primeros”. O estancamento da calidade da sanidade española é especialmente grave cando se toma en consideración que se observa un aumento da calidade media da sanidade europea. Porén, España parece estar a ficar atrasada.

Algunhas eivas que apontan os informes

As notas de prensa sinalan explicitamente as principais tachas da sanidade española.

1. No 2008 insistía no problema das listas de espera e salientaba que moitos españois teñen que recorrer ao sector privado para obter un bo servizo.

2. No 2009 non se dubida en cualificar o sistema sanitario español de mediocre e insístese na escasa información da que gozan os pacientes españois así como na deficiente protección dos seus dereitos.

3. Tamén, no informe do 2009, se apela a unha maior capacidade dos utentes españois para poder escoller médicos e hospitais.

4. No 2012 afírmase que a crise económica é algo bastante recente e que non pode explicar o continuo deterioro da sanidade española.

5, Ademais, no 2012 tamén se alerta dos problemas de accesibilidade do sistema (listas de espera) non son debidos principalmente á falta de recursos mais a unha cuestión de actitudes e de organización. Non é por casualidade que outros sistemas beveredgianos como Suecia e Noruega, aínda que abundantes en recursos, tamén estean entre os que presentan maiores problemas de acceso de toda Europa. No apartado de accesibilidade somos os penúltimos con 100 puntos, á par de Suecia. O pechacancelas é Noruega con 83 puntos. Os líderes son Bélxica, é Suíza con 233 puntos. Tanto España como Suecia e Noruega son sistemas beveredginaos mentres que Bélxica e Suíza son sistemas de carácter bismarckiano.

6. No 2012 tamén se cuestiona a sustentabilidade e a rexionalización do sistema español de saúde

7. Tamén no 2012 se afirma que a pesares de ser un sistema con financiamento público a desigualdade está aumentando.


22.2.17

Análise comparada do sistema de saúde español: dous tipos de sistema de saúde.

Esta é a terceira dunha serie de oito entregas nas que dividimos un artigo de Fernando del Río de hai catro anos sobre o sistema de saúde español. Ainda que algúns dados están un pouco anticuados, a realidade sintetizada nos dados non mudou e consideramos que o que se expón no artigo segue a ser de plena vixencia.



Os sistemas de saúde pode ser clasificados en dúas grandes categorías en función de como se organice a participación pública e privada. Podemos falar, cinxíndonos a estas coordenadas, de sistemas bismarckianos e sistemas beveredgianos. O calificativo bismarckiano procede do canciller prusiano Otto Von Bismarck e o adxectivo beveredgiano do economista de Oxford William Beveridge, representante do Partido Liberal na Cámara dos Comúns -e logo na dos Lores- e que nos anos corenta do século pasado elaborou os dous famosos informes que levan o seu nome e que inspiraron a organización posterior do Estado do Benestar británico.

Sistemas de saúde bismarckianos: sistemas baseados en seguros sociais nos que existen moitas aseguradoras que son organizativamente independentes dos fornecedores de servizos de saúde. Países como Holanda, Suíza ou Bélxica contan con sistemas de saúde bismarckianos.

Sistemas de saúde beveredgianos: sistemas nos que tanto o financiamento como o fornecemento dos servizos de saúde son levados a cabo nun sistema organizativo público. Países como España, Gran Bretaña, Italia ou os países nórdicos contan con sistemas de saúde beveredgianos.

Non existe moita evidencia de que tipo de sistema funciona mellor. Agora ben, o último informe Euro Health Consumer Index (EHCI) 2012 realiza a seguinte observación: 

“Ollando nos resultados do EHCI 2006-2009, é difícil pasar por alto que o cume consiste de países con sistemas bismarckianos, cos sistemas beveredgianos dos países nórdicos de pouco poboación, e por tanto mais doadamente xestionados, meténdose polo medio. Os sistemas beveredgianos grandes parecen ter dificultades en atinxir niveis realmente excelentes de valor para o consumidor. Os mais grandes sistemas beveredgianos, Reino Unido e Italia, sitúanse xuntos no medio do Índice.”

 O Euro Health Consumer Index é actualmente o índice mais usado para realizar comparacións entre os sistemas de saúde europeos. Comezouse a elaborar no ano 2005 pola consultora sueca Health Consumer Powerhouse. Mais adiante comentaranse un pouco mais polo miúdo os seus resultados. O informe para o 2012 e anos previos pode encontrarse en www.healthpowerhouse.com.

O informe EHCI 2012 aventura dúas posíbeis explicacións do fracaso relativo dos grandes sistemas de saúde beveredgianos: 

 1. Unha posibilidade ten a ver coa dificultade intrínseca de xestionar xigantescas corporacións -que contan a miúdo con mais de 100.000 empregados- sen recorrer a unha xestión super-profesionalizada e altamente custosa. 

2. A outra posibilidade é que na xestión destas enormes corporacións públicas primen os intereses corporativos sobre os dos usuarios.


19.2.17

Análise comparada do sistema de saúde español: Seguros sociais, algo de teoría


Esta é a segunda dunha serie de oito entregas nas que dividimos un artigo de Fernando del Río de hai catro anos sobre o sistema de saúde español. Ainda que algúns dados están un pouco anticuados, a realidade sintetizada nos dados non mudou e consideramos que o que se expón no artigo segue a ser de plena vixencia.



Información asimétrica

O argumento tradicional a favor da intervención pública no mercado de seguros de saúde –e tamén noutros seguros sociais como o de desemprego e o de vellez- ten que ver cun problema de información asimétrica inherente a moitos mercados de seguros. En particular, o inconveniente radica en que os individuos coñecen a súa tendencia a caer doentes, mais non as aseguradoras. Esta diferenza informacional sobre un aspecto relevante para a transacción entre as dúas partes implicadas pode dar lugar a un mal funcionamento dos mercados. Por iso a intervención estatal ten sido invocada con tanta frecuencia. Os problemas de información asimétrica son unha das causas xa clásicas de potenciais fallos no funcionamento dos mercados concorrenciais. Para unha revisión das consecuencias da presenza de información asimétrica nos mercados pódese ver o didáctico artigo de Miguel Pérez- Nievas publicado polo European Liberal Forum coa colaboración da Asociación Galega para a Liberdade e a Democracia e o Movimento Liberal Social de Portugal no ano 2013 e que pode ser encontrado en www.liberalforum.eu/en/publications.html.

A presenza de información asimétrica pode mesmo dar lugar á desaparición dun mercado. Se as aseguradoras non coñecen a tendencia de caer doente de cada individuo –aínda que esta si é coñecida polo individuo- entón as aseguradoras fixarán un premio do seguro nunha cantidade tal que as compense polo risco medio de enfermar da poboación total. Con este premio, os que teñen moito risco de enfermar (superior á media) encontrarán beneficioso subscribir o seguro, mais os que teñen pouco risco de enfermar (inferior á media) preferirán non subscribilo. Prodúcese entón unha selección adversa, só se asegurarán os individuos con elevado risco de enfermar. Mais se isto for así, o risco medio da poboación asegurada aumentará, o que levará as aseguradoras a subir o premio do seguro. Ao elevarse o premio haberá un grupo de individuos –os de menor risco entre os que resten- que abandonarán o sistema de seguro. Aumentará entón de novo o risco medio. E de novo as aseguradoras deberán incrementar o premio. De novo os de menor risco abandonarán. Entrariamos así nunha espiral de inflación de premios e abandonos ata que eventualmente ninguén ache beneficioso asegurarse. Consecuentemente, o mercado de seguros non existirá.

Inconsistencia temporal

Ademais do problema de selección adversa descrito, existe tamén un problema de inconsistencia temporal das políticas públicas ancorado nun profundo dilema ético que pode trabar o funcionamento eficiente dos mercados de seguros de saúde, desemprego ou vellez. Para ilustrar este dilema ético permítaseme unha pregunta: podería a sociedade deixar morrer a unha persoa que sufra unha grave doenza se non ten seguro médico, aínda que tivese podido pagalo e tal carencia fose produto dunha decisión libre e voluntaria? Responder afirmativamente esta pregunta xera un certo rexeitamento ético. E este repudio produce un problema de inconsistencia temporal na actuación pública. Se o estado anuncia que non acudirá ao rescate daqueles que libre e voluntariamente carezan de seguro médico, os individuos poden anticipar que o estado non cumprirá o seu anuncio, pois chegado o momento no que padezan problemas de saúde, a sociedade con remorsos de conciencia esixirá aos seus gobernantes que acudan en auxilio dos desamparados. Consecuentemente, o anuncio do goberno non será críbel. Anticipando o rescate os individuos non se han asegurar e o mercado de seguros non existirá.

Seguro de saúde obrigatorio: a solución ao posíbel fallo do mercado

Estes argumentos sustentan a intervención estatal no mercado de seguros de saúde. Porén, non implican que o estado actúe como asegurador nin moito menos que forneza directamente dos servizos asegurados, tal como acontece hoxe en España. O problema pódese solucionar simplemente instaurando a obrigatoriedade de asegurarse e establecendo as regulacións que se consideren oportunas con fins redistributivos e para proporcionar as garantías necesarias aos usuarios.

Mais, o papel asegurador e o fornecemento de servizos de saúde poden desenvolvelo empresas privadas, non necesariamente o Estado. Como exemplo sirva o seguro do automóbil. O Estado obriga a todos os propietarios de automóbiles a subscribir un seguro de accidentes. Porén, estes escollen entre un amplo abano de aseguradoras privadas actuando nun mercado concorrencial. Os servizos de reparación do automóbil tampouco son fornecidos polo Estado, nin mesmo polas aseguradoras, mais por talleres independentes. Como ben ilustra o exemplo, a existencia dun seguro social –e en particular dun seguro social de saúde- non implica necesariamente a existencia dun seguro público nin a existencia de servizos sanitarios de titularidade pública.

É posíbel implementar un sistema de saúde cunha ampla participación do sector privado na súa provisión. Como veremos mais adiante, existen na nosa contorna exemplos ben sucedidos de países que teñen optado por modelos nos que tanto a labor aseguradora como o fornecemento de servizos sanitarios son realizadas fundamentalmente polo sector privado.

Debe sinalarse que en grande medida as novas tecnoloxías crecentemente permiten solucionar o problema de selección adversa xa descrito. Agora as aseguradoras con check-ups médicos usando técnicas avanzadas e revisando o historial médico familiar poden en grande medida avaliar o risco de enfermar dun individuo e fixar a prima en consonancia ao mesmo. O estado non debería impedir esta discriminación de prezos nin a avaliación de riscos polas aseguradoras. O que debería facer se procura equidade é subsidiar o premio daqueles que teñen un elevado risco de padecer doenzas graves.

Equidade

Aínda que os problemas de selección adversa e inconsistencia temporal se solucionen coa obriga de asegurarse, persisten algúns problemas. Por un lado, están os doentes crónicos aos que ningunha aseguradora quererá asegurar pois eles non teñen risco de caer doentes, xa están doentes. Por outro lado, a factura do seguro pode resultar moi onerosa para os mais pobres que encontrarían beneficioso non asegurarse. Estes problemas poderían solucionarse subsidiando aos mais pobres e aos doente crónicos e regulando o mercado asegurador para impedir que as aseguradoras se desprendan dos doentes crónicos.




17.2.17

Análise comparada do sistema de saúde español: Introducción


Reproducimos en oito entregas un artigo de Fernando del Río de hai catro anos sobre o sistema de saúde español. Ainda que algúns dados están un pouco anticuados, a realidade sintetizada nos dados non mudou e consideramos que o que se expón no artigo segue a ser de plena vixencia.



O correcto funcionamento do sistema de saúde dun país é un dos factores que mais repercute no benestar dos seus cidadáns. Razón abondo para ocupar sempre un dos primeiros postos na axenda e no debate políticos. Ademais, temos que ser conscientes da importancia do gasto sanitario nos orzamentos públicos e percibir que, debido ás tendencias demográficas e as mudanzas nos hábitos e preferencias dos individuos, o aumento previsto do mesmo é fortísimo.

Garantir a solvencia e mellorar a calidade do sistema de saúde, sen aumentar a presión fiscal, require aumentar a súa eficiencia, o cal necesariamente esixe a súa reorganización. Nun contexto como o actual, no que a solvencia das arcas públicas está a ser cuestionada polos mercados, unha intensa reforma do sistema de saúde podería contribuír a que a débeda pública española recuperase parte da súa credibilidade. Por iso, xunto coa reforma das pensións, a reforma do sistema de saúde é unha das grandes materias pendentes da sociedade española.

No deseño dun sistema de saúde convén fiar fino xa que o mercado podería non realizar eficientemente o seu papel debido a existencia de problemas informacionais na dimensión aseguradora. Para entender isto é necesario un pouco de teoría. A segunda sección deste artigo céntrase nalgúns argumentos teóricos que sustentan a intervención pública. Como veremos, os potenciais problemas non implican necesariamente unha intervención directa do sector público nin no fornecemento de servizos nin na provisión do seguro. Un mercado correctamente regulado pode realizar convenientemente estas funcións.

Os diferentes sistemas de saúde existentes difiren substancialmente no xeito en que conxugan a intervención pública e a privada. Europa non é monocromática. Dista moito de ser así e convén deixalo claro. Por iso, na sección 3 categorizamos os diferentes sistemas de saúde en función da presenza pública e privada nos mesmos.

A análise comparada do sistema de saúde español non resulta prometedora. Tal vez exista a crenza de que gozamos duns excelentes servizos sanitarios. Mais a evidencia empírica dispoñíbel indica que isto probabelmente non é así. Polo menos en comparación coa nosa veciñanza. Existe moita marxe de mellora tanto en calidade como en eficiencia. Na sección 4 deste artigo repasamos esta evidencia empírica.

É precisa unha profunda reforma. Afortunadamente, contamos con excelentes referencias nos países da nosa contorna para emprendela con perspectivas de bo suceso. Podemos aprender do que outros fan ben. Por iso, a sección 5 repasa dous sistemas de saúde que destacan polo seu bo desempeño, o danés e o holandés, e que exhiben trazos moi diferentes, cando non antagónicos. A intención é descifrar as chaves do seu bo suceso.

Así, na sección 6, a modo de conclusión, extraemos algunhas leccións que poden ser de utilidade para confrontar con esperanza de bo suceso a reforma do sistema de saúde español.

9.2.17

Hans Rosling DEP.

O pasado día 7 de Febreiro finou Hans Rosling. Hans Rosling era médico e estatístico, alcanzou notoriedade pola sua incansabel loita contra a ignorancia sobre os datos de pobreza e saude no mundo. As suas presentacións fixeronse famosas pola espectacularidade da sua posta en escea. Na web da fundación que creou podedes atopar gran cantidade de material e software gratuito. Aquí deixovos o TED talk sobre o seu The Ignorance Project.


6.2.17

Cidadans liberais


Na pasada fin de semana o congreso do partido Ciudadanos acordou renunciar a unha das cores que constituían a sua alma. Repudia a cor vermella da socialdemocracia e aposta pola amarela da liberdade. En palabras de Albert Rivera«El liberalismo es el mejor instrumento para dar soluciones en el siglo XXI y luchar contra el populismo».

Parabens a Ciudadanos por ter optado polo liberalismo e ánimo para seguir profundizando na tradición da liberdade da que o manifesto de Oxford de 1947 representa un fito importante. O seu inspirador foi un galego de nome Salvador de Madariaga.

4.2.17

Yo Sebastián Docampo, hijo de Piero Hernández de Tuy, natural de Tuy...


Así comeza o testamento de Sebastián de Ocampo datado en Sevilla o 25 de xuño de 1514. O mariño, explorador e nomeadamente mercader galego que tivo un papel sobranceiro neses primeiros anos dos descubrimentos atlánticos. Como case todos os nomes propios da conquista americana, Sebastián de Ocampo era un emprendedor que se aventurou a explorar guiado polo interese en lucrarse. 

Así participou na conquista castellana das Illas Canarias o que lle reportou terras na illa de La Gomera. Alí o seguiran outros familiares como o seu curmán Alonso de Ocampo que foi gobernador de La Gomera varios anos. Nestas terras producirá azucre co que posteriormente comerciará cos colonos en América.

En 1493 consigue enrólarse na segunda viaxe de Cristóbal Colón. Afincaráse en Santo Domingo na illa de La Española (actual República Dominicana). Alí coincidirá con otro emprendedor español, Hernán Cortés que residiu algún tempo en Azua de Compostela ainda que non hai constancia de que se coñeceran. Logo virán os dous episodios históricos máis importantes nos que participou Sebastián.

A circunnavegación de Cuba

No mapa do descubrimento que Colón presentou aos Reis Católicos (A carta plana) Cuba era unha peninsula de Catay, que era como chamaba Colón a China. Esta crenza durou uns anos até que o gobernador de La Española, Nicolás de Ovando, encargoulle a Sebastián de Ocampo en 1506 circunnavegar Cuba con dous barcos para comprobar definitivamente se era unha illa. E así o fixo, descubrindo para toda a humanidade que Cuba era unha illa e non unha península longa.

En auxilio de Vasco Nuñez de Balboa 

O outro episodio histórico no que se viu implicado Sebastián de Ocampo foi a expedición en auxilio de Vasco Nuñez de Balboa. En resposta a petición desesperada dos homes do asentamento de Santa María no Darién (actual Panamá), o virrey Diego Colón contratou como armador de dous barcos a Sebastián. As embarcacións iban cargadas con alimentos e outros suministros. No Darién Sebastian de Ocampo recibiu o encargo de Nuñez de Balboa para que intercedera por el ante o Rei e lle fixera chegar unha carta redactada por Nuñez de Balboa. O extremeño tivera que "desfacerse" de varios oficiais da coroa para facerse co control da colonia do Darién e precisaba gañarse o favor real. Sebastián non chegará a cumprir o encargo xa que morrerá pouco despóis de chegar a Sevilla en 1516, mais no seu testamento concedeu ao seu curmán Alonso de Noya os poderes que tiña do extremeño para que se cumplira o acordo que fixera con Nuñez de Balboa.

Gardacostas Sebastián de Ocampo.
Referencias: Anuario de Estudios Americanos Nº 69-2. Sevilla, 2012, págs. 535-568

1.2.17

Immigration and trade

Fonte: The Missing Migrants Project.

Reproducimos unha entrada do (moi recomendabel) blog de John Cochrane que resume o que moitos economistas pensamos sobre este tema tan de actualidade.

Question: What is an easy way to reduce immigration in to the US (if you want to do that)?

Answer: Buy what they have to sell. If they can make good money at home, they are less likely to want to come here.

Question: Won't we lose jobs?

Answer: What do you think people do with the dollars we send them in return for foreign goods? There is only one thing to do with dollars -- buy American goods,  invest in American companies, or buy US government debt, and the government spends it.

Question: But what about those jobs moving overseas?

Answer: Some jobs do move overseas. But those dollars, flowing back, create new jobs in the US. There are losers. It is true. There are also winners. That is also undeniable. Trade restrictions basically transfer jobs from some people in the US -- new jobs in export-oriented industries or industries fueled by foreign investment demand --  to other people in the US -- old jobs. And they do so inefficiently, making Americans buy more expensive goods overall.

Question: What's another way to reduce immigration in to the US (if you want to do that)?

Answer: Help their homes to be peaceful as well as prosperous. The costs of feckless foreign policy are not just lives and countries ruined, refugees washing up on our and europe's shores, but electoral and political responses.

(Economists. Forgive me for using the misleading "create jobs" rhetoric, in the interest of connecting with non economists. You know what I mean -- create wages, opportunities, businesses, etc.) 

31.1.17

Private Vices, Public Benefits



Símbolo no salón de graos da Facultade de Económicas e Empresariais da Universidade de Santiago de Compostela.

fábula das abellas (versión castellano) de Bernard Mandeville é un poema alegórico a través do cal o autor quixo comunicar a sua visión da sociedade. Foi unha pedra de escándalo cando se publicou xa que supuxo un ataque ao moralismo sentimentalista que estaba moi en boga e segundo o cal a humanidade é bondadosa de forma innata. Ao mesmo tempo Mandeville convírtese nun precursor dos beneficios da descentralización coa sua mirada á cooperación entre as abellas como resultado de perseguir o propio interese individual que leva a unha sociedade próspera e ordeada.

O poema aparece por primeira vez publicado como un libelo anónimo en Londres en 1705. Tivo un grande éxito e pronto se fixeron copias piratas que se vendían polas ruas da cidade. En 1714 aparece no libro de Mandeville "The Fable of the Bees: or Private Vices, Public Benefits", que contiña ademáis un ensaio en prosa sobre a orixe da virtude moral.

O poema comeza descrebendo unha sociedade feliz

Un gran panal, atiborrado de abejas
que vivían con lujo y comodidad,
mas que gozaba fama por sus leyes
y numerosos enjambres precoces,
estaba considerado el gran vivero
de las ciencias y la industria.

Máis este idílico orde ten por fundamento o máis profundo das desordes. Os cidadáns e as suas agrupacións revelan un conxunto de vicios

 ... empeñados por millones en satisfacerse
mutuamente la lujuria y vanidad.
... Los abogados, cuyo arte se basa
en crear litigios y discordar los casos,
... Deliberadamente demoraban las audiencias,
para echar mano a los honorarios;
... Los médicos valoraban la riqueza y la fama
más que la salud del paciente marchito 
... Y la misma Justicia, célebre por su equidad,
aunque ciega, no carecía de tacto;
su mano izquierda, que debía sostener la balanza,
a menudo la dejaba caer, sobornada con oro
... El curioso resultado es que mientras
cada parte estaba llena de vicios,
sin embargo todo el conjunto era un Paraíso.

Mandeville suxire que os moralistas persuaden ás abellas para que sexan virtuosas e reemplacen os vicios polas virtudes habituáis. O resultado será a fin da prosperidade. Ao berro de ¡Morran os bribóns!, os integrantes desa feliz sociedade protestan indignados da corrupción allea

... todos los tunantes exclamaban descarados:
«¡Dios mío, si tuviéramos un poco de honradez»!
é cando aparecen os deuses

 Mercurio sonreía ante tal impudicia,
... pero Júpiter, movido de indignación,
al fin airado prometió liberar por completo
del fraude al aullante panal; y así lo hizo.

a consecuencia do rearme moral que erradica os vicios da sociedade —ésta é a tese antiutópica de Mandeville— é o colapso da sociedade próspera:

Pero, ¡oh, dioses, qué consternación!
¡Cuán grande y súbito ha sido el cambio!
Los tribunales quedaron ya aquel día en silencio,
porque ya muy a gusto pagaban los deudores.
... Quienes no tenían razón enmudecieron,
... con lo cual nada podía medrar menos
que los abogados en un panal honrado.
... La Justicia, no siendo ya requerida su presencia,
con su séquito y pompa se marchó.
Abrían el séquito los herreros con cerrojos y rejas,
luego los carceleros, torneros y guardianes.
... Todos los ineptos, o quienes sabían
que sus servicios no eran indispensables se marcharon;
no había ya ocupación para tantos.
... ¡Contemplad ahora el glorioso panal, y ved
cómo concuerdan honradez y comercio! 

Esta fábula é a razón pola que a abella foi adoptada polos economistas como símbolo da nosa profesión. Foi a Royal Economic Society a primeira en empregar este símbolo, mais o podemos atopar noutras institucións relacionadas coa economía académica como ilustra a imaxe que encabeza esta entrada.